Analiza PEST: co to jest i jak ją zrobić

W skrócie

Analiza PEST opisuje otoczenie firmy w czterech obszarach: polityczno-prawnym, ekonomicznym, społecznym i technologicznym. Pokazuje, jak zmiany poza firmą wpłyną na popyt, koszty i ryzyko. Najlepiej sprawdza się przed wejściem na nowy rynek i jako wstęp do analizy konkurencji.

Jakie czynniki obejmuje analiza PEST?

Polityka i prawo

Regulacje, podatki, cła, programy publiczne, stabilność przepisów.

Ekonomia

PKB, inflacja, kursy walut, stopy procentowe, ceny energii.

Społeczeństwo

Demografia, rynek pracy, nawyki zakupowe, postawy klientów.

Technologia

Automatyzacja, nowe materiały, cyfryzacja, patenty.

Jak zrobić analizę PEST krok po kroku?

Krok 1 Określ rynek i horyzont czasowy, na przykład Polska, 3 lata.

Krok 2 Zbierz dane dla każdego obszaru z GUS, Eurostatu i przepisów.

Krok 3 Oceń każdy czynnik: jak silnie wpływa na firmę i na ile jest prawdopodobny.

Krok 4 Wybierz 3–5 czynników, które najmocniej zmienią Twój biznes.

Przykład zastosowania

Na rynku konstrukcji stalowych analiza PEST pokazuje, że rynek najmocniej zależy od cen energii (E) i opóźnień w inwestycjach publicznych (P). To one tłumaczą, dlaczego zamówienia wahają się z kwartału na kwartał.

Skąd brać dane do każdego obszaru

Polityka i prawo

Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP), projekty aktów prawnych na stronach Rządowego Centrum Legislacji, prawo UE w EUR-Lex, programy publiczne i dotacyjne.

Ekonomia

GUS (PKB, produkcja sprzedana, ceny), NBP (stopy procentowe, kursy walut, projekcje inflacji), Eurostat do porównań w UE.

Społeczeństwo

GUS (demografia, rynek pracy, budżety gospodarstw domowych), badania opinii, raporty branżowe o zachowaniach klientów.

Technologia

Urząd Patentowy RP i bazy patentowe, publikacje branżowe, oferty dostawców technologii, programy badawcze.

Środowisko (w PESTEL)

Wymogi klimatyczne UE, ceny uprawnień do emisji CO₂, obowiązki raportowania ESG.

Szablon analizy PEST

Najprostszy szablon to tabela z pięcioma kolumnami. Dla każdego czynnika wpisz:

obszar: P, E, S albo T,

czynnik i źródło danych z datą,

kierunek zmiany: szansa czy zagrożenie,

siłę wpływu na firmę w skali 1–5,

prawdopodobieństwo w horyzoncie analizy w skali 1–5.

Iloczyn siły i prawdopodobieństwa pomaga ustawić czynniki w kolejności. Do strategii trafiają te z najwyższym wynikiem.

Najczęstsze błędy w analizie PEST

Lista ogólników typu „inflacja rośnie” bez wyjaśnienia, co to znaczy dla popytu i kosztów firmy.

Dane bez źródeł i bez dat.

Mieszanie otoczenia z cechami firmy. Mocne i słabe strony to materiał do SWOT, nie do PEST.

Analiza zrobiona raz i odłożona. Czynniki trzeba aktualizować, gdy zmieniają się przepisy albo koniunktura.

Pytania o analizę PEST

Czym PEST różni się od SWOT?

PEST opisuje tylko otoczenie zewnętrzne. SWOT łączy je z mocnymi i słabymi stronami samej firmy.

Co to jest PESTEL?

To rozszerzona wersja PEST. Czynniki środowiskowe i prawne są w niej osobnymi obszarami.

Ile trwa analiza PEST?

Samodzielnie kilka dni. W Pogłębionej analizie rynku to jeden z rozdziałów raportu.

Kiedy warto zrobić analizę PEST?

Przed wejściem na nowy rynek, przy pisaniu strategii albo biznesplanu i we wniosku o dotację, gdy trzeba opisać otoczenie projektu.

Czy analiza PEST ma sens w małej firmie?

Tak. Wystarczy krótsza lista czynników i jeden rynek. Ważne, żeby przy każdym czynniku zapisać, co z niego wynika dla firmy.